Entomological Society of Iran Journal of Entomological Society of Iran 0259-9996 45 3 2025 07 23 Population dynamic and damage of the Mealy Almond Aphid Hyalopterus amygdali on thirteen commercial cultivars of almonds in Chaharmahal and Bakhtiari Province, Iran بررسی تغییرات جمعیت و خسارت شته آردی بادام،Hyalopterus amygdali ، روی سیزده رقم تجاری بادام در استان چهارمحال و بختیاری، ایران 409 420 134022 10.22034/jesi.45.3.7 EN Fatemeh Momeni Shahraki Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran Majid Kazazi Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran Zarir Saeidi Department of Plant Protection, Chaharmahal and Bakhtiari Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shahrekord, Iran Babak Zahiri Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran 0009-0004-4310-2864 Journal Article 2024 09 04 Aphid Hyalopterus amygdali (Blanchard, 1840) is one of the important pests of almond in Chaharmahal and Bakhtiari province. Population fluctuation and damage caused by this aphid were studied during two years (2022- 2023) on thirteen commercial cultivars of almonds in this province. The study of population fluctuation showed that in both of the years, activity of the aphid was started on the almond trees in late April, and population peak was observed in May and June. The average density of aphid population in the first year of was higher than the second. In 2022, the cultivars Mamaei (42.71 aphids), Shahrood 13 (40.08 aphids), and Rabei (37.64 aphids) respectively had the highest average density of aphids per branch (sampling unit), whereas Shahrood 21 (7.14 aphids), Aidin (8.17 aphids), and Araz (10.63 aphids) had the lowest average density of aphids per branch, respectively. In 2023, the highest average density of aphids per branch was recorded on Shahrood 13 (46.42 aphids), Mamaei (41.68 aphids), and Rabei (20.42 aphids), whereas the lowest average density of aphids per branch was on Shahrood 21 (0.80 aphids), Araz (0.92 aphids), and Aidin (1.12 aphids). Based on cluster analysis which conducted based on the average population of the aphids and the average damage index, Shahrood 13 and Mamaei were classified as sensitive cultivars, whereas Shahrood 21, Aidin, and Araz cultivars were classified as resistant cultivars in both of the years. The use of resistant cultivars is recommended in the management of this pest. شته (Blanchard, 1840) Hyalopterus amygdali یکی از آفات مهم بادام در استان چهارمحال و بختیاری است. تغییرات جمعیت و خسارت این شته در مدت دو سال (1402- 1401) روی سیزده رقم تجاری بادام در این استان بررسی شد. نتایج بررسی تغییرات جمعیت شته نشان داد در هر دو سال نمونه‌برداری شته مورد بررسی فعالیت خود را از اواخر فرودین ماه روی درختان بادام شروع می‌کند و اوج جمعیت شته در هر دو سال در خرداد ماه است. میانگین تراکم جمعیت شته در سال اول نمونه‌برداری (1401) بالاتر از سال دوم بود. در سال 1401، رقم‌های مامایی (71/42 عدد شته)، شاهرود 13 (08/40 عدد شته) و ربیع (64/37 عدد شته) به‌‌ترتیب دارای بالاترین میانگین تراکم شته در واحد نمونه‌برداری (سرشاخه) و رقم‌های شاهرود 21 (14/7 عدد شته)، آیدین (17/8 عدد شته) و آراز (63/10 عدد شته) دارای کم‌ترین میانگین تراکم شته در هر سرشاخه بودند. در سال 1402 نیز بالاترین میانگین تراکم شته در هر سرشاخه روی رقم‌‌های شاهرود 13 (42/46 عدد شته)، مامایی (68/41 عدد شته) و ربیع (42/20 عدد شته) و کم‌ترین میانگین تراکم شته در واحد سرشاخه روی رقم‌‌های شاهرود 21 (80/0 عدد شته)، آراز (92/0 عدد شته) و آیدین (12/1 عدد شته) مشاهده شد. بر اساس تجزیه کلاستر که مبنای بررسی آن میانگین تغییرات جمعیت و میانگین شاخص خسارت در دو سال بود نیز رقم‌های شاهرود 13 و مامایی به عنوان رقم حساس و رقم‌های شاهرود 21، آیدین و آراز به عنوان رقم مقاوم طبقه‌بندی شدند. استفاده از ارقام مقاوم در مدیریت این آفت توصیه می‌شود. https://jesi.areeo.ac.ir/article_134022_14db3b3c277969126b4066a6b7685933.pdf