Entomological Society of Iran Journal of Entomological Society of Iran 0259-9996 46 3 2026 07 20 Levels of Imidacloprid and Chlorpyrifos resistance and associated mechanisms in greenhouse populations of Trialeurodes vaporariorum (Hem., Aleyrodidae) from Iran سطوح مقاومت به ایمیداکلوپرید و کلرپیریفوس و مکانیسم‌های مرتبط در جمعیت‌های گلخانه‌ای Trialeurodes vaporariorum (Hem., Aleyrodidae) از ایران 287 302 135824 10.22034/jesi.46.3.4 EN Ebrahim Shafiee Department of Plant Protection, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Guilan, Rasht, Iran Mohammad Ghadamyari Department of Plant Protection, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Guilan, Rasht, Iran Hadi Mosallanejad Iranian Research Institute of Plant Protection, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran Elahe Shafiee Alavijeh Department of Plant Protection, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Guilan, Rasht, Iran Journal Article 2025 11 21 To evaluate resistance levels and potential resistance mechanisms to chlorpyrifos and imidacloprid in <em>Trialeurodes</em> <em>vaporariorum</em>, six populations were collected from greenhouse-growing regions of Iran and assessed using leaf-dip bioassays followed by probit analysis of LC₅₀ values and their 95% confidence limits. Compared with the susceptible FR population, the FL population exhibited the highest resistance to chlorpyrifos (15.04-fold) and imidacloprid (13.62-fold). Synergism assays with piperonyl butoxide (PBO), triphenyl phosphate (TPP), and diethyl maleate (DEM) showed that PBO and TPP produced strong synergistic effects against both insecticides in the FL population, whereas DEM showed only limited synergistic effects. Enzyme activity assays corroborated the synergism results, indicating that elevated esterase (EST) and mixed-function oxidase (MFO) activities, but not glutathione S-transferase (GST) activity, were associated with resistance in <em>T. vaporariorum</em>. Acetylcholinesterase (AChE) kinetic analysis showed that the Km and Vmax values in the FL population were approximately twofold lower and 2.5-fold higher, respectively, than those in the FR population, suggesting altered AChE kinetic properties. In addition, AChE inhibition assays revealed reduced sensitivity to most inhibitors in the FL population, whereas increased sensitivity to fosthiazate was observed. Overall, the findings suggest that reduced AChE sensitivity, together with elevated EST and MFO activities, may contribute to resistance to chlorpyrifos and imidacloprid in Iranian populations of <em>T.</em> <em>vaporariorum</em>. These findings provide a basis for resistance monitoring and support the development of effective insecticide resistance management strategies. <strong> </strong>برای ارزیابی سطوح مقاومت و مکانیسم‌های مقاومت بالقوه به کلرپیریفوس و ایمیداکلوپرید در <em>Trialeurodes</em> <em>vaporariorum</em>، شش جمعیت از مناطق کشت گلخانه‌ای ایران جمع‌آوری و با استفاده از زیست‌سنجی غوطه‌وری برگ و به دنبال آن تجزیه و تحلیل پروبیت مقادیر LC₅₀ و حدود اطمینان 95٪ آنها ارزیابی شدند. در مقایسه با جمعیت حساس FR، جمعیت FL بالاترین مقاومت را به کلرپیریفوس (04/15 برابر) و ایمیداکلوپرید (62/13 برابر) نشان داد. سنجش‌های هم‌افزایی با پیپرونیل بوتوکسید (PBO)، تری‌فنیل فسفات (TPP) و دی‌اتیل مالئات (DEM) نشان داد که PBO و TPP اثرات هم‌افزایی قوی علیه هر دو حشره‌کش در جمعیت FL ایجاد می‌کنند، در حالی که DEM فقط اثرات هم‌افزایی محدودی نشان داد. سنجش فعالیت آنزیم، نتایج هم‌افزایی را تأیید کرد و نشان داد که افزایش فعالیت‌های استراز (EST) و اکسیداز با عملکرد مختلط (MFO)، اما نه فعالیت گلوتاتیون S-ترانسفراز (GST)، با مقاومت در <em>T</em>. <em>vaporariorum</em> مرتبط بودند. تجزیه و تحلیل سینتیکی استیل کولین استراز (AChE) نشان داد که مقادیر Km و Vmax در جمعیت FL تقریباً دو برابر کمتر و 2.5 برابر بیشتر از جمعیت FR بود، که نشان‌دهنده تغییر خواص سینتیکی AChE است. علاوه بر این، سنجش‌های مهار AChE کاهش حساسیت به اکثر مهارکننده‌ها را در جمعیت FL نشان داد، در حالی که افزایش حساسیت به فوستیازات مشاهده شد. به طور کلی، یافته‌ها نشان می‌دهد که کاهش حساسیت AChE، همراه با افزایش فعالیت‌های EST و MFO، ممکن است در مقاومت به کلرپیریفوس و ایمیداکلوپرید در جمعیت‌های ایرانی <em>T</em>. <em>vaporariorum</em> نقش داشته باشد. این یافته‌ها مبنایی برای نظارت بر مقاومت و پشتیبانی از توسعه استراتژی‌های موثر مدیریت مقاومت به حشره‌کش‌ها فراهم می‌کند. https://jesi.areeo.ac.ir/article_135824_03c8f70c812a2f5342bca0311dc9f14a.pdf