Entomological Society of Iran Journal of Entomological Society of Iran 0259-9996 46 3 2026 07 01 Geo-statistical modelling of the spatial distribution of acorn weevil, Curculio glandium Marsham (Col., Curculionidae) in the oak forest (Ilam province, Iran) مدل سازی زمین‌آماری توزیع مکانی سرخرطومی بلوط، Curculio glandium Marsham (Coleoptera: Curculionidae) در جنگل‌های بلوط (استان ایلام، ایران) 349 362 135943 10.22034/jesi.2026.46.3.8 EN Pegah Nazari Department of Entomology, Ar.C. Islamic Azad University, Arak, Iran Majid Mirabbalou Department of Plant Protection, College of Agriculture & Natural Resources, Ilam University, Ilam, Iran Zahra Rafiei-Karahrodi Department of Entomology, Ar.C. Islamic Azad University, Arak, Iran Elham Sanatgar Department of Entomology, Ar.C. Islamic Azad University, Arak, Iran Journal Article 2026 01 03 <em>Curculio</em> <em>glandium</em> Marsham (Coleoptera: Curculionidae) is a serious pest of oak trees in the Zagros Mountains, Iran. In this study, geo-statistical methods were used to simulate spatial distribution models for optimal management. The area of this strait is about 850 hectares; for this study, due to regional conditions, nearly 370 ha were examined. The desired area (Dalab Strait in Ilam province, Iran) was divided into six geographical height classes. For each class, an area of about 60 ha was selected, with 30 trees, and the latitude and longitude were determined. Monthly sampling was conducted on four oak fruits as the sampling unit in 2022 and 2023. In the laboratory, the number of oak fruits infected with the pest was counted. Data were normalized using one of the appropriate data transformation methods (logarithmic or Box-Cox Transformation), the cross-validation method was used to evaluate the efficiency of interpolation methods. The Root Mean Square Error (RMSE) was used to assess the models; the data were analyzed using GS<sup>+</sup> version 5.1 software. The results showed that, in the survey of the spatial distribution of oaks infected with <em>C. glandium</em>, after fitting the data from 12 sampling stages, nine cases were consistent with the spherical model and three with the exponential model. The degree of spatial dependence (C<sub>0</sub>/C<sub>0</sub>+C) varied from 0.501 to 0.981 in 2022 and from 0.501 to 0.973 in 2023. In addition, in both years under study, the highest pest density was observed at an altitude of 1540-1600 meters above sea level. According to the maps, population density was higher in the southern location than in other locations, and the northern location had the lowest density. The results of this study showed that using geostatistics enables successful sampling for forest pests, especially the acorn weevil. In the development of pest management systems, early warning and tracking programs are very important. Managing the pest's special place is an effective way to achieve the control operation. The results of this study can be used for optimal monitoring and control of the acorn weevil in oak forests. <strong> </strong>سرخرطومی میوه­ خوار بلوط (<em>Curculio glandium</em> Marsham (Coleoptera: Curculionidae یکی از آفات جدی درختان بلوط در کوه‌های زاگرس در ایران است. در این مطالعه، از روش‌های زمین‌آماری برای شبیه‌سازی مدل‌های توزیع مکانی جهت مدیریت بهینه استفاده شد. منطقه مورد نظر (تنگه دالاب در استان ایلام، ایران) دارای مساحتی حدود ۸۵۰ هکتار است و برای این مطالعه، با توجه به شرایط منطقه، نزدیک به ۳۷۰ هکتار مورد مطالعه قرار گرفت. منطقه مورد نظر به شش طبقه ارتفاعی جغرافیایی تقسیم شد، از هر طبقه مساحتی حدود ۶۰ هکتار با تعداد ۳۰ درخت تعیین شد و طول و عرض جغرافیایی نیز مشخص گردید. نمونه‌برداری ماهانه برای چهار میوه بلوط به عنوان واحد نمونه‌برداری در سال‌های 1401 و 1402 انجام شد. در آزمایشگاه، تعداد میوه‌های بلوط آلوده به آفت شمارش شدند. داده‌ها با استفاده از یکی از روش‌های مناسب تبدیل داده‌ها (تبدیل لگاریتمی یا باکس-کاکس) نرمال‌سازی شدند. از روش اعتبارسنجی متقابل برای ارزیابی کارایی روش‌های درون‌یابی استفاده شد. برای ارزیابی مدل‌ها، ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) در نظر گرفته شد و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار GS<sup>+</sup> نسخه 1/5 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که در بررسی توزیع مکانی بلوط‌های آلوده به سرخرطومی، پس از برازش داده‌های حاصل از 12 مرحله نمونه‌برداری، نه مورد با مدل کروی و سه مورد با مدل نمایی مطابقت داشتند. میزان وابستگی مکانی (C<sub>0</sub>/C<sub>0</sub>+C) در سال 1401 از 501/0 تا 981/0 و در سال 1402 از 501/0 تا 973/0 متغیر بود. علاوه بر این، در هر دو سال مورد مطالعه، بیشترین تراکم آفت در ارتفاع 1540-1600 متر از سطح دریا مشاهده شد. طبق نقشه‌ها، تراکم جمعیت در منطقه جنوبی بیشتر از سایر مناطق جغرافیایی بود و منطقه شمالی کمترین تراکم را داشت. نتایج این مطالعه نشان داد که با استفاده از زمین‌آمار، می‌توان نمونه‌برداری موفقیت‌آمیزی از آفات جنگلی، به‌ویژه سرخرطومی بلوط، انجام داد. در توسعه سیستم‌های مدیریت آفات، برنامه‌های هشدار اولیه و ردیابی بسیار مهم هستند. مدیریت مکان ویژه آفت، راهکار مناسبی برای دستیابی به عملیات کنترل است. نتایج این مطالعه می‌تواند برای پایش و کنترل بهینه سرخرطومی بلوط در جنگل‌های بلوط مورد استفاده قرار گیرد Zagros Damage Quercus Kriging model https://jesi.areeo.ac.ir/article_135943_a0f1e678a910fec59d3436a36496ff61.pdf